Pierwszy raz czytałem Michaiła Bułhakowa Mistrza i Małgorzatę na balkonie Hotelu Metropole w Sajgonie przez trzy letnie wieczory w 1971 roku.
Powietrze tropików było ciężkie i pełne zapachów prochu strzelniczego i spalin motocyklowych i gnijących ryb i pieców opałowych, a horyzont płonął niejednoznacznie, być może od wyładowań atmosferycznych, być może od bomb.
Później każdej nocy, zgodnie z moim zwyczajem, wychodziłem na zewnątrz do parnych zaułków miasta, gdzie wydawało się, że nikt nigdy nie śpi, i kucałem w bramach z ludźmi, słuchając historii o ich kulturze, ich przodkach i ich bieżącym życiu.
Bułhakow nauczył mnie słyszeć w tych historiach coś, czego jeszcze wyraźnie nie słyszałem.
Można by to nazwać, w terminach, które wkrótce potem zyskały szerokie rozpowszechnienie, „realizmem magicznym”.
Beznamiętne połączenie fantastyki i realizmu stanowiło serce wietnamskiego mitosu.
Jest w sercu obecnego ducha czasu.
I nie został wymyślony przez Gabriela Garcíę Márqueza, choć jego Sto lat samotności jest cudowne.
Przełomowe dzieło Garcii Márqueza z nurtu realizmu magicznego zostało poprzedzone o prawie trzy dekady przez genialne arcydzieło powieściowe Bułhakowa.
Tego lata w Sajgonie pijący wódkę, gadający czarny kot, sabat pięknych nagich czarownic, Poncjusz Piłat i cała obsada oświeconych pisarzy stalinowskiej Moskwy oraz sam Szatan na stałe zamieszkali w mojej twórczej podświadomości.
Ich obecność, być może bardziej niż cokolwiek innego ze świata literatury, pomogła ukształtować dzieło, z którego jestem najbardziej dumny.
Często proszą mnie o listę ulubionych autorów.
Oto moja rada.
Czytaj Bułhakowa.
Rozejrzyj się wokół siebie w nowym stuleciu.
Pokaże ci rzeczy, które musisz zobaczyć.
Zwrot w przypadku braku dostawy
